Najkrótsza wojna w historii trwała niecałe 45 minut
Najkrótszą wojną w dziejach była wojna angielsko-zanzibarska, stoczona 27 sierpnia 1896 roku. Trwała – zależnie od źródła – od 38 do 45 minut i zakończyła się całkowitym zwycięstwem Wielkiej Brytanii.
Spór o tron
Zanzibar to wyspa na Oceanie Indyjskim u wybrzeży Afryki, dziś część Tanzanii. Pod koniec XIX wieku był sułtanatem pod silnym wpływem Wielkiej Brytanii: zgodnie z wcześniejszym traktatem nowy sułtan potrzebował brytyjskiej zgody.
25 sierpnia 1896 roku nagle zmarł probrytyjski sułtan Hamad ibn Suwajni. Okoliczności śmierci były podejrzane, a część ludzi o jej spowodowanie obwiniała jego 29-letniego krewnego, Chalida ibn Barghasza. To właśnie Chalid natychmiast zajął pałac i ogłosił się sułtanem – bez zgody Brytyjczyków, którzy woleli innego, przychylniejszego im kandydata, Hamuda ibn Muhammada.
Brytyjski konsul Basil Cave wezwał Chalida do ustąpienia. Ten odmówił i zaczął zbierać siły. Wokół pałacu stanęło około 2800 obrońców, w większości cywilów, a z artylerii mieli m.in. kilka karabinów maszynowych Maxim, kartaczownicę Gatlinga, dwa działa polowe i… brązową armatę z XVII wieku.
Ultimatum do godziny 9.00
Brytyjczycy ściągnęli do portu dwa krążowniki i trzy kanonierki, wysadzili na ląd 150 marynarzy i żołnierzy piechoty morskiej, a do dyspozycji mieli także 900 lojalnych Zanzibarczyków. Chalid dostał ultimatum: opuścić pałac do godziny 9.00 rano 27 sierpnia.
Nie opuścił. O 9.02 okręty Racoon, Thrush i Sparrow jednocześnie otworzyły ogień. Pierwszy pocisk kanonierki Thrush od razu unieszkodliwił jedno z dział obrońców. Pałac był w dużej części drewniany, a barykady ze skrzyń i bel nie dawały osłony przed pociskami burzącymi.
O 9.05 do walki włączył się okręt sułtana, przestarzały Glasgow, który ostrzelał brytyjski krążownik St George – między innymi z kartaczownicy podarowanej kiedyś sułtanowi przez królową Wiktorię. Odpowiedź Brytyjczyków posłała go na dno. Port był płytki, więc maszty okrętu wystawały ponad wodę; załoga wywiesiła brytyjską flagę na znak kapitulacji i została uratowana przez brytyjskich marynarzy.
Bilans
Po niespełna trzech kwadransach było po wszystkim. Siły sułtana straciły około 500 zabitych i rannych. Po stronie brytyjskiej ranny został jeden marynarz.
Chalid uciekł z pałacu i schronił się w konsulacie niemieckim, skąd przedostał się do Niemieckiej Afryki Wschodniej. Brytyjczycy szybko osadzili na tronie Hamuda, który stanął na czele marionetkowego rządu. Wojna oznaczała faktyczny koniec Zanzibaru jako suwerennego państwa.
